Nahazo ny zo hitantana ny morontsiraka andrefan'i Madagasikara ireo vondrom-piarahamonina mpanjono ao Belo sur Mer rehefa avy nandamina sy niaro nandritra ny taona maro, izay dingana manan-danja ho an'ny fitantanana ny jono tarihin'ny eo an-toerana.
Manamorona ny morontsiraka andrefan'i Madagasikara, ireo mpanjono avy any Belo sur Mer dia mandeha isan'andro mamaky ny lakandrano honko sy miampita rano malalaka mba hitady trondro sy foza. Ho an'ny fianakaviana an'arivony eto, ny ranomasina dia manome sakafo, fidiram-bola ary fomba fiaina izay nolovaina tamin'ny taranaka iray mankany amin'ny manaraka.
Ankehitriny, rehefa avy nandamina, niaro ary niara-niasa nandritra ny taona maro, dia nahazo dingana lehibe izay noheverin'ny maro fa tsy ho tratrarina ireo vondrom-piarahamonina.
Tamin'ny 29 Mey 2026, ny Minisiteran'ny Jono sy ny Toekarena Manga eto Madagasikara dia namindra tamin'ny fomba ofisialy ny fitantanana ny harena an-dranomasina sy amorontsiraka mirefy 227 300 hektara ho an'ny sendikan'ny mpanjono Vezo Miray Fo (VeMFo) mandritra ny roa taona azo havaozina.
Ho an'ireo vondrom-piarahamonina miankina amin'ireny rano ireny, ny famindrana dia mitondra fankatoavana ara-dalàna ny anjara asany amin'ny fitantanana ny loharanon-karena izay manohana ny fivelomany.
Ny Filohan'ny VeMFo, Delsan Revitika, dia mahita ny zava-bita ho loharanom-pireharehana sy andraikitra.Manana zo hitantana ity faritra ity izahay izao, saingy miaraka amin'ny andraikitra lehibe izany. Ambonin'ny zava-drehetra, tianay ny manome toky ny Minisiteran'ny Jono sy ny Toekarena Manga, izay nanankina taminay ity famindrana fitantanana ity, fa tsy horaisinay ho maivana ity andraikitra ity. Hanao izay rehetra azonay atao izahay mba hanatanterahana ny adidinay sy ny fanantenana napetraka aminay.”
Niara-niasa tamin'ireo vondrom-piarahamonina mpanjono tao Belo sur Mer ny Blue Ventures nanomboka tamin'ny taona 2009. Nandritra izany fotoana izany, ireo vondrom-piarahamonina dia tsy nitsahatra nanasongadina ny filàna fomba fitantanana izay maneho ny zava-misy sy ny laharam-pahamehana eo an-toerana. Tian'ireo mpanjono ny fankatoavana bebe kokoa ny zony hiditra, hitantana ary hampiasa maharitra ny harena an-dranomasina izay iankinan'izy ireo isan'andro.
Goavana ireo fanamby atrehin'ireo vondrom-piarahamonina eto. Ny fiovan'ny tontolo iainana, ny fifaninanana mitombo amin'ny harena an-dranomasina, ny fahatongavan'ireo mpanjono mpifindra monina ary ny tsy fandriampahalemana an-tanety dia samy nisy fiantraikany tamin'ny fahafahan'ny olona mivelona amin'ny ranomasina.
Ireo resaka ireo no nanampy tamin'ny fananganana ny fiaraha-miasan'ny Blue Ventures tamin'ny VeMFo sy ny dingana nitarika ho amin'ity famindrana ity.
Tsy mora foana ny dia. Ny fiovana teo amin'ireo andrim-panjakana dia nampihemotra ny sasany tamin'ireo dingana ara-pitantanana nilaina mba hanatanterahana ny fifanarahana, raha toa kosa ny tsy fahazoana antoka momba ny famatsiam-bola amin'ny ho avy dia niteraka tsindry fanampiny. Na izany aza, dia mbola nanolo-tena hatrany ireo vondrom-piarahamonina sy ireo mpiara-miombon'antoka mba hahavita ny dingana.
Nandritra ny herintaona, niara-niasa akaiky tamin'ny VeMFo ny Blue Ventures mba hanamafisana ny fahafahan'ny sendika, tamin'ny fanomezana fiofanana, fanohanana ara-teknika, fitaovana fanentanana, rafitra angon-drakitra ary loharanom-bola mivantana.
Amin'izao fotoana izao, ny VeMFo dia anisan'ireo fikambanana voalohany miorina amin'ny vondrom-piarahamonina eto Madagasikara afaka mahazo famatsiam-bola mivantana, mampiasa ny mpiasany manokana ary mitarika fitantanana ny harena an-dranomasina amin'ny ambaratonga lehibe ho an'ireo vondrom-piarahamonina amorontsiraka.
Mamorona fahafahana hiara-hiasa akaiky kokoa eo amin'ny vondrom-piarahamonina sy ny manampahefana ao amin'ny governemanta momba ny fitantanana, ny fanaraha-maso ary ny fanarahana ny lalàna mifehy ny jono ihany koa ity famindrana ity.
"Ho mora kokoa ny fiaraha-miasa sy ny fifandraisana amin'ny manampahefana manomboka izao, indrindra momba ny fampiharana ny lalàna sy ny fanarahan-dalàna, satria efa nekena ho ara-dalàna ny fitantanana ny faritra misy antsika." hoy i Delsan. "Ny tena zava-dehibe dia ny ahafahantsika mamolavola sy mampihatra fomba fitantanana izay tena mifanaraka amin'ny zava-misy sy ny filantsika eo an-toerana."
Ho an'i Jean Emilien Randrianambinintsoa, mpikambana ao amin'ny ekipa Blue Ventures izay nanome fanohanana ara-teknika nandritra ny dingana rehetra, ity fotoana ity dia maneho ny ezaka nataon'ireo mpanjono, mpitarika eo an-toerana ary mpiara-miombon'antoka nandritra ny taona maro.
"Androany, fotoana iray tena rehareha ny mahita ny Sendika mandray amin'ny fomba ofisialy ny antontan-taratasy famindrana fitantanana efa nekena.," hoy izy. “Ity zava-bita ity dia maneho ny fanoloran-tena sy ny fikirizan'ireo mpanjono, izay niasa tsy an-kijanona mba hahazoana andraikitra bebe kokoa amin'ny fitantanana maharitra ny harena an-dranomasina.
Ity famindrana ity dia manamarika ny fiandohan'ny dingana vaovao ho an'ny VeMFo sy ireo vondrom-piarahamonina izay soloiny. Hanohy hanohana ny sendika amin'ny alàlan'ny fiofanana, fanoroana ary fahafahana mianatra mifantoka amin'ny fitantanana ny Blue Ventures.
"Ity famindrana ity dia ohatra mahery vaika amin'izay azo atao rehefa atokisan'ny vondrom-piarahamonina amorontsiraka ho mpitantana ny harenany manokana.,” hoy i Sinikinesh Jimma, Lehiben'ny Sampana Ekosistema An-dranomasina sy Morontsiraka, ao amin'ny Programan'ny Tontolo Iainana ao amin'ny Firenena Mikambana, izay nanohana ny dingana voalohany tamin'ity asa ity tamin'ny alàlan'ny Programa Fanomezana Madinika.Amin'ny alàlan'ny fanekena ara-pomba ofisialy ny fitantanana ny vondrom-piarahamonina mihoatra ny 227,000 hektara, dia mampiseho ny fitarihana amin'ny fitantanana ny jono tarihin'ny eo an-toerana i Madagasikara izay manamafy orina ny fivelomana sady miaro ny tontolo iainana an-dranomasina ho an'ny ho avy.. "
Ny andraikitra amin'ny fitantanana ireo rano ireo ankehitriny dia an'ireo vondrom-piarahamonina izay miankina amin'izy ireo isan'andro. Ho an'ny VeMFo sy ireo mpanjono mpikambana ao aminy, ny fifantohana dia ny fampiharana ny drafitra fitantanana azy ireo sy ny fanamafisana ny fomba fitantanana ireo jono ireo eo an-toerana.
Ny famatsiam-bola voalohany izay nanohana sy nampiroborobo ity asa ity dia avy amin'ny Small Grants Programme ao amin'ny United Nations Environment Programme.
