I Elsi, renim-pianakaviana any Torosiaje, Indonezia, dia nanantena foana fa tsy hiatrika olana maika mihitsy ny fianakaviany. Noho ny asa fanjonoan'ny vadiny ho hany loharanom-bolany, dia zara raha nanana tahiry hianteherana izy ireo. Saingy rehefa narary ny zanany lahy, dia tsy nanan-tsafidy izy afa-tsy ny nitodika tany amin'ireo mpampindram-bola tsy ara-dalàna. Na izany aza, vetivety ihany ny fanamaivanana: ny tahan'ny zanabola midina sy ny fe-potoana fohy hamerenana ny vola dia vao mainka nampitombo ny tsindry tamin'ny toe-bola efa tsy azo antoka sy mampiady saina.
Niatrika fanamby mitovy amin'izany i Wa Tanda, vehivavy mpanjono any Wakatobi, Indonezia: "Avo loatra ny zanabola ka toy ny hoe voagejan'ny trosa ianao," hoy izy.
Ho an'ny fianakaviana maro any amorontsiraka manerana an'i Azia, ny fiankinan-doha amin'ny mpampindram-bola tsy ara-dalàna na "mpampindram-bola an-tsokosoko" dia mety ho lasa tsingerina ratsy amin'ny findramam-bola mba handoavana ireo filàna maika sy hamerenana ireo fampindramam-bola efa misy. Amin'ny ankapobeny, ny tahan'ny zanabola dia eo anelanelan'ny 20% sy 30%, miaraka amin'ny fe-potoana fandoavana 30 ka hatramin'ny 60 andro monja. Ny tsy fandoavana ny trosa dia mampidi-doza ho an'ny fananana sarobidy, anisan'izany ny sambo, môtô, taratasy momba ny tany sy trano, raha toa kosa ny banky ara-dalàna dia mbola lavitra, voasakan'ny jeografia, ny taratasy ary ny birao.
Reraka ny mahatsiaro ho voafandrika amin'ny tsy fahazoana antoka ara-bola, nanomboka nitady fomba hitantanana tsara kokoa ny volan'ny tokantranony ireo vehivavy tany amin'ireo tanàna samihafa. Niara-niasa tamin'ireo mpiara-miombon'antoka eo an-toerana amin'ny Blue Ventures izy ireo, nanomboka nanamboatra ny haratony fiarovana azy manokana tamin'ny alàlan'ny Fikambanan'ny Tahiry sy Fampindramam-bola any amin'ny Tanàna (VSLA).
Mpanelanelana ara-bola tantanin'ny tena manokana sy miorina amin'ny vondrom-piarahamonina ny VSLA izay manome tahiry tsotra sy fampindramam-bola fohy ezaka ho an'ny olona tsy manana fidirana amin'ny banky ara-dalàna. Mandray anjara tsy tapaka amin'ny tahirim-bola iombonana ny mpikambana, mampiasa izany tahiry izany handoavana ny fandaniana ara-pahasalamana, fanabeazana ary tokantrano, na hampiasam-bola amin'ny orinasa madinika.
Miorina amin'ny fifampitokisana, ny mangarahara ary ny fiaraha-miasa, ireo vondrona ireo dia mazàna ahitana olona 15 ka hatramin'ny 30 avy amin'ny vondrom-piarahamonina iray ihany. Maro amin'ireo VSLA ihany koa no mitazona "tahirim-bola sosialy" misaraka izay miasa ho fiantohana vonjy taitra amin'ny krizy ara-pahasalamana, fandevenana, na loza voajanahary. Amin'ny faran'ny tsingerina mahazatra mandritra ny herintaona, ny tahiry sy ny zanabola rehetra voaangona dia zaraina amin'ny mpikambana araka ny anjara birikiny.
Ho an'ireo vondrom-piarahamonina mpanjono, ny fiarovana ara-bola dia mety mifandray akaiky amin'ny fahafahana mitantana ny fiakarana sy ny fidinan'ny fanjonoana ary miatrika ny fandaniana tsy ampoizina. Rehefa tsy manana tahiry firy na fomba azo antoka hindramana ny fianakaviana, ny vanim-potoanan'ny fanjonoana ratsy na ny fandaniana tampoka dia mety hanery azy ireo handoa trosa lafo vidy na hivarotra fananana izay ianteherany. Ny fahazoana tahiry sy serivisy ara-bola takatry ny vola dia afaka manampy ny tokantrano hitantana ireo tsindry ireo, manamafy ny faharetany sady miaro ny fivelomana sy ny fahasalamana maharitra.
Tamin'ny Oktobra 2023, ny fanombanana ny fampidirana ara-bola tao amin'ny tanànan'i Wakatobi dia nanamafy ny filàna fidirana mora kokoa sy azo antoka kokoa amin'ny famatsiam-bola ho an'ny mpikambana ao amin'ny vondrom-piarahamonina, izay nitarika ny fananganana ny Posa Asa VSLA. Nanomboka tamin'ny mpikambana 21 ny vondrona ary, roa taona taty aoriana, dia nitombo ho 31.
Nandritra ireo tsingerina ireo, dia nahangona tahiry mihoatra ny IDR 50 tapitrisa (manodidina ny 2,800 USD) ny vondrona. Namoaka fampindramam-bola 73 mitentina IDR 78 tapitrisa (manodidina ny 4,300 USD) izy ireo, miaraka amin'ny fe-potoana famerenam-bola hatramin'ny 10 volana. Nampiasain'ireo mpikambana ireo fampindramam-bola ireo mba handoavana ireo filàna maika, toy ny fanabeazana sy ny fahasalamana, ary hampiasam-bola amin'ny asa miteraka fidiram-bola.
" Iray isan-jato monja isam-bolana no andraisanay zanabola ," hoy i Wa Tanda.
Any an-toeran-kafa any Indonezia, ao amin'ny tanàna amorontsirak'i Torosiaje izay onenan'i Elsi, dia maro kokoa ireo mpikambana ao amin'ny vondrom-piarahamonina no niditra tao amin'ny Sipakulong VSLA satria mitombo ny fahalianana amin'ity fomba fiasa ity. Afaka mangataka fampindramam-bola mandritra ny fivoriana tsy tapaka ireo mpikambana, tsy mila mandalo taratasy be loatra na fepetra takiana ara-pitantanana sarotra, ka mahatonga ny serivisy ara-bola ho mora idirana kokoa sy tarihin'ny vondrom-piarahamonina.
Indraindray, mampiasa ireo fampindramam-bola ireo ny mpikambana mba handoavana ny trosa tokony haloa amin'ireo mpampindram-bola tsy ara-dalàna.
“ Afaka amin'ireo mpampindram-bola izahay izao, ary manome anay fiadanana izany ,” hoy i Elsi.
Mihoatra noho ny ara-bola ny tombontsoa azo. Mihatra amin'ny fiaraha-monina ihany koa izany. Rehefa sahirana amin'ny famerenam-bola ny mpikambana ao amin'ny VSLA, dia tsy sazy no valiny voalohany. Mitsidika ny mpitarika ny vondrona, mikatsaka ny hahatakatra ny olana, ary miara-miasa amin'ny mpikambana mba hitadiavana vahaolana. Mbola manana fitsipika ireo vondrona, anisan'izany ny sazy noho ny fahatarana amin'ny fandoavana, saingy mandanjalanja izany amin'ny fomba fiasa manokana sy manohana kokoa hanampiana ireo mpikambana amin'ny fahasahiranana ara-bola.
Any Timor-Leste, VSLA enina no mampiray mpikambana 130 manerana an'i Biqueli sy Beloi, Nosy Atáuro, izay maro amin'izy ireo no vehivavy mpanjono. Ireo vondrona ireo dia mampiroborobo ny fiarovana ara-bola miaraka amin'ny faharetana, ny fiarovana ny tontolo iainana ary ny hetsika ataon'ny vondrom-piarahamonina.
Tsy afaka manao izay haminavina kokoa ny vanim-potoanan'ny fanjonoana tsy azo antoka na mamafa ny faktioran-pitsaboana ny VSLA, fa afaka mamadika ny fahakiviana ho fahamendrehana, manome fialofana azo antoka kokoa ho an'ny fianakaviana alohan'ny hahatongavan'ny krizy fohy ezaka ho trosa maharitra. Any amin'ny toerana izay zava-dehibe ny vola madinika tsirairay, dia manova ny fiainana izany fahasamihafana izany.
