Mila fankatoavana ara-dalàna ny trano sy ny tany nentim-paharazana ireo mponina amorontsiraka raha tiana ho voaro ny ranomasina, hoy i Daniel Aguirre avy amin'ny Blue Ventures.
Navoaka voalohany tao amin'ny Dialogue Earth ity lahatsoratra ity teo ambanin'ny lisansa Creative Commons BY NC ND.
Manerana izao tontolo izao, mpanjono madinika an-tapitrisany no miasa mba hiarovana ny morontsiraka izay iankinan'izy ireo. Manara-maso ny faritra an-dranomasina tantanin'ny eo an-toerana izy ireo, manara-maso ny tahirin-trondro, ary mamerina amin'ny laoniny ny haran-dranomasina sy ny ala honko mba hampiasain'ny vondrom-piarahamonina misy azy ireo, miaro azy ireo ho an'ny zanany sy ny zafikeliny.
Ny Fifanarahana momba ny Fahasamihafan'ny Zavamananaina ao amin'ny Firenena Mikambana dia manaiky ny anjara toerana lehibe ananan'ny vahoaka teratany sy ny vondrom-piarahamonina eo an-toerana amin'ny fiarovana ny tontolo iainana an-dranomasina sy amorontsiraka. Ary ny ezaka toy izany - izay matetika tohanan'ny governemanta sy ny fiarahamonim-pirenena - dia matetika raisina ho modely manerantany ho an'ny fitantanana maharitra ny ranomasina.
Saingy misy fifanoherana ao am-pon'ny fiarovana ny ranomasina. Na dia eo aza ny zon'ny vondrom-piarahamonina hiditra, hampiasa ary hitantana ny harena amorontsiraka izay miha-zava-dehibe amin'ny fiarovana, dia matetika loatra no tsy raharahiana ny zon'izy ireo amin'ny tany - ny hipetraka ao an-tanànany.
Mahatonga ireo vondrom-piarahamonina ho mora voaroaka ny tsy fananan-tany azo antoka rehefa miova ny laharam-pahamehan'ny governemanta na rehefa maka ny faritra izay efa nampiasainy taloha ireo orinasa tsy miankina.
Tsy teôria fotsiny izany. Ireo vondrom-piarahamonina amorontsiraka izay efa nanjono nandritra ny taranaka maro dia voaroaka hiala amin'ny taniny noho ny fampandrosoana. Manome lalana ho an'ny trano fialan-tsasatra, hotely, seranan-tsambo, fiompiana trondro, fitrandrahana harena an-dranomasina ary na dia ny fiarovana aza izy ireo.
Any Royaume-Uni, mandrahona ny fomba fiainan'ny mpanjono ny trano fialan-tsasatra. Any atsimon'ny fanjakan'i Sonora any Meksika , ny fiovan'ny tany iombonana ho toerana fiompiana makamba dia nanimba ny fananan-tany iombonana. Any Filipina , ireo tanàna kely mpanjono izay manana tany malemy dia niharan'ny andrana fandroahana noho ny fizahan-tany. Any Kambôdza , ireo vondrom-piarahamonina mpanjono dia voaroaka noho ny fakana tany. Any Indonezia , mahatsiaro ho voahilikilika ny vahoaka teratany amin'ny lalàna momba ny fiarovana. Any India , faritra maro amin'ny fanamainana sy fipetrahan'ny trondro amorontsiraka no tsy azo antoka ara-dalàna na dia efa ela aza no nampiasaina. Ary any Senegal , mahatsiaro ho tandindomin-doza ny vondrom-piarahamonina noho ny tetikasa entona voajanahary.
"Ireo vondrom-piarahamonina izay tsy mahita hoavy dia tsy miaro ny loharanon-karena"
Ny torolàlana avy amin'ny Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Sakafo sy ny Fambolena momba ny fanohanana ny jono madinika sy ny fitantanana tompon'andraikitra ny fananan-tany dia manantitrantitra ny zon'ny vondrom-piarahamonina. Saingy matetika tsy ekena amin'ny fampiharana ny fananan-tany mahazatra, ka mahatonga ny vondrom-piarahamonina amorontsiraka ho mora mifindra toerana tsy misy zo ara-dalàna na fahafahana mahazo vahaolana . Raha misy ny lalàna momba ny fananan-tany, dia matetika tsy ampiharina tsara izany. Io tsy fandriampahalemana io dia manimba ny faharetana: ny vondrom-piarahamonina izay tsy mahita hoavy dia tsy miaro ny loharanon-karena.
Ireo mpikambana ao amin'ny vondrom-piarahamonina avy ao amin'ny tanànan'i Antafiambotry any Madagasikara, toerana iasan'ny Blue Ventures. Ny iray amin'ireo fomba iarovan'ny firenena ny zon'ny vondrom-piarahamonina amorontsiraka amin'ny tany dia ny fankatoavana ny rafitra fananan-tany sy ranomasina mahazatra (Sary: Blue Ventures)
Tena ilaina amin'ny fitazonana ny tontolo iainana an-dranomasina, ny fivelomana ary ny fahatratrarana ny tanjona ifanarahana maneran-tany hiarovana ny 30%-n'ny ranomasina amin'ny taona 2030 ny fanoloran-tenan'ny governemanta amin'ny fiarovana ny tontolo iainana amin'ny alàlan'ny faritra an-dranomasina tantanin'ny eo an-toerana sy ny fitantanana ny jono mifototra amin'ny vondrom-piarahamonina. Saingy tsy maintsy ialana amin'ny fandriky ny " valan-taratasy " ny governemanta - faritra voatondro ho voaaro nefa tsy misy fiarovana misy dikany. Ny fiarovana misy dikany dia mitaky fandraisana anjara tena izy avy amin'ny vahoaka teratany sy ny vondrom-piarahamonina eo an-toerana. Ary raha tsy misy ny fananana azo antoka, dia tsy hisy intsony ny "fiarahamonina" amin'ny fitantanana mifototra amin'ny vondrom-piarahamonina.
Ny fototra tsy ampy amin'ny fiarovana ny ranomasina
Ity fanamby ity no fototry ny asako amin'ny maha-lehiben'ny zon'ny fiarovana maneran-tany ho an'ny Blue Ventures Conservation ahy, ONG iray izay miady ho an'ny zon'ny vondrom-piarahamonina an-dranomasina amin'ny alàlan'ny famatsiam-bola, fiofanana sy fianarana, asa fiarovana ary fanangonana angon-drakitra an'ny vondrom-piarahamonina. Heverinay ho toy ny zo ahafahana mitantana ny jono mifototra amin'ny vondrom-piarahamonina ny fananana an-dranomasina sy an-tanety azo antoka.
Manasongadina izany ny torolàlana momba ny zon'ny fiarovana avy amin'ny Blue Ventures : ny fitantanana mifototra amin'ny vondrom-piarahamonina dia tsy haharitra raha tsy azo antoka ny fananan-tany an-dranomasina sy an-tanety. Marefo ny zo hiditra sy hitantana ny toeram-panjonoana raha toa ka tsy manana toerana azo antoka sy maharitra hipetrahana, handefasana ny sambony, na hidirana an-dranomasina ny vondrom-piarahamonina.
Iharan'ny tsindry ny governemanta hampitombo ny toekarena, hanitatra ny fizahantany ary hampitombo ny fampiasam-bola amin'ny toekarena manga. Amin'ny tranga maro, midika izany fa tsy afaka na tsy vonona ny hiantoka ny fanajana ny zon'ny vondrom-piarahamonina izy ireo. Saingy ny fampandrosoana ara-toekarena tsy voafehy tsara dia mamindra toerana ireo vondrom-piarahamonina mpanjono ary manimba ny fiarovana maharitra.
"Tsy maintsy raisin'ny governemanta sy ireo mpisehatra tsy miankina ho fototry ny fitantanana ifotony ny fananana azo antoka - na an-tanety na an-dranomasina, fa tsy hoe zavatra tsy misy dikany fotsiny"
Hatramin'ny vao haingana, maro ireo vondrom-piarahamonina mitokana no afaka niantehitra tamin'ny fananana araka ny fomban-drazana satria tsy nisy olona naniry ny taniny. Ny fampandrosoana sy ny fitomboan'ny mponina dia midika fa ireo tany sy loharanon-karena ireo dia sarobidy kokoa ankehitriny. Matetika loatra no tsy raharahaina ny fananana araka ny fomban-drazana noho ny fampandrosoana ara-toekarena, ka mamela ny olona hifindra monina sy hiaro tena.
Tsy olana ara-tsosialy fotsiny ihany ity. Ny fandroahana an-tery - rehefa misy olona esorina tsy an-tsitrapo amin'ny tany onenany, tsy misy fiarovana ara-dalàna sahaza azy - dia mazàna mifanohitra amin'ny lalàna nasionaly ary fanitsakitsahana ny zon'olombelona iraisam-pirenena foana.
Fampandrosoana tsy misy fifindran-toerana
Manan-jo hahazo fifampidinihana misy dikany, tafiditra ary mitohy ny vondrom-piarahamonina alohan'ny, mandritra ary aorian'ny fanapahan-kevitra izay misy fiantraikany amin'izy ireo. Tsy maintsy mihoatra ny fivoriana indray mandeha izany. Tsy maintsy miantoka izany fa ny mpanjono - vehivavy sy lehilahy - dia manana feo tena izy amin'ny fanapahan-kevitra izay mamaritra ny hoaviny.
Ampahany tena ilaina amin'ny toekarena eo an-toerana maro ireo mpanjono madinika. Saingy matetika tsy raharahian'ny governemanta ny maha-zava-dehibe azy ireo sy ny zony (Sary: Blue Ventures)
Tsy misy hetsika fiarovana na fampandrosoana azo atao raha tsy misy fifampidinihana misy dikany amin'ireo mpandray anjara sy ny fanekena malalaka, mialoha ary am-pahalalana avy amin'ireo vondrom-piarahamonina voakasik'izany. Mazava tsara izany ao amin'ny fenitra iraisam-pirenena, manomboka amin'ny Fanambarana avy amin'ny Firenena Mikambana momba ny Zon'ny Vahoaka Teratany ka hatramin'ny Torolàlana an-tsitrapo momba ny Fitantanana tompon'andraikitra amin'ny fananan-tany an'ny Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Sakafo sy ny Fambolena - ary ny torolàlana momba ny jono madinika maharitra.
Tsy maintsy mahazo fankatoavana ara-dalàna ny tranony sy ny tany nentim-paharazana azy ireo mponina amorontsiraka, ary koa fampahalalana ampy sy zo handray anjara amin'ny fanapahan-kevitra misy fiantraikany amin'izy ireo. Ambonin'izany rehetra izany, mila mahazo vahaolana mahomby izy ireo rehefa misy fiantraikany ratsy amin'ny zony. Ny tsy fanajana, fiarovana ary fanatanterahana ireo zo ireo amin'ny tetikasa fampandrosoana na fiarovana dia mety hiteraka fandroahana an-tery sy fanitsakitsahana zo lehibe hafa.
Ny traikefa maneran-tany dia manome ohatra mazava momba ny lalàna sy ny politika izay miaro ny zon'ny vondrom-piarahamonina amorontsiraka amin'ny tany. Filipina dia manendry ny toeram-ponenanan'ny mpanjono ho faritra amorontsiraka voaaro ara-dalàna; Fidji sy Madagasikara dia manaiky ny rafitra fananan-tany sy ranomasina mahazatra; ary ny Lalàna momba ny Fitantanana ny Morontsiraka any Afrika Atsimo dia misoroka ny fanomezana tsy miankina ny morontsiraka. Ireo maodely ireo dia mampiseho fa tsy vitan'ny hoe azo atao ny zon'ny tany amorontsiraka azo antoka, fa tena ilaina amin'ny fitantanana maharitra ny ranomasina.
Ilaina ihany koa ny fifampidinihana misy dikany amin'ny fiarovana maharitra, izay mitaky mihoatra noho ny haran-dranomasina sy ny ala honko tantanana tsara. Mitaky ny fandraisan'anjaran'ny vondrom-piarahamonina eo an-toerana izany. Ny ankamaroan'ny vondrom-piarahamonina amorontsiraka dia tsy manohitra ny fampandrosoana sy ny fiarovana; te-hankafy ny tombontsoa azo avy amin'ireo hetsika ireo fotsiny izy ireo ary tsy hiharatsy kokoa noho ny fampiharana politika avy any ambony sy tsy azo tantanina.
Afaka mandany sy mampihatra lalàna momba ny fanombanana ny fiantraikan'ny tontolo iainana ny governemanta izay miantoka ny fandraisana anjara misy dikany ho an'ireo vondrom-piarahamonina voakasik'izany, ny fahazoana fampahalalana ary ny fitsaboana. Ny Lalàna momba ny Fiovan'ny Toetrandro 2016 any Kenya , ohatra, dia manome ny fandraisana anjaran'ny daholobe izay misy fiantraikany amin'ny fandraisana fanapahan-kevitra. Ny lalàna sy ny politika toy izao, raha ampiharina amin'ny finoana tsara, dia mety hitondra fiovana lehibe.
Ny lalana mankany
Tsy sarotra ny vahaolana. Manana adidy hiaro ny zon'olombelona ny fanjakana, ary manana andraikitra hanaja izany ireo mpisehatra tsy miankina toy ny orinasa sy ireo fikambanana mpiaro ny tontolo iainana. Tsy maintsy mihevitra ny fananan-tany azo antoka - na an-tanety na an-dranomasina - ho fototry ny fitantanana mifototra amin'ny vondrom-piarahamonina ny governemanta sy ireo mpisehatra tsy miankina, fa tsy hoe zavatra tsy misy dikany fotsiny. Ny ONG dia tokony hanohana sy hiasa ao anatin'ny tetikasa manaja ireo zo ireo ary hanampy ny vondrom-piarahamonina hiaro ny fahafinaretany.
Manohana ireo vondrom-piarahamonina ny Blue Ventures mba hifandray amin'ny governemanta mba hanaiky ny zon'izy ireo amin'ny tany nentim-paharazana ary hiantoka fa tsy ho voaroaka izy ireo raha tsy misy fiarovana ara-dalàna sy fahafahana mahazo onitra. Manohana ny governemanta izahay mba hampiditra fiarovana amin'ny fananan-tany ao anatin'ny politika rehetra mifandraika amin'ny fampandrosoana, ny fiarovana ny ranomasina na ny toekarena manga. Mandritra izany fotoana izany, manohana ireo mpiara-miombon'antoka eo an-toerana izahay mba handrefesana sy handrakitra an-tsoratra ny fizotran'ny fifampidinihana misy dikany, mba hahazoana antoka fa tena mamolavola fanapahan-kevitra momba ny harena amorontsiraka izay arovany sy ianteherany ireo vondrom-piarahamonina.
Tsy sakana amin'ny fiarovana ny zon'ny tany azo antoka. Zo manome fahafahana izy ireo, izay miantoka ny fitantanana maharitra ny jono ifotony. Mamela ny olona hitantana ny loharanon-karena ho an'ny ho avy izy ireo. Noho izany, ny fiarovana ny ranomasina dia manomboka amin'ny tany - miaraka amin'ireo vondrom-piarahamonina izay mahafantatra fa afaka mijanona izy ireo.
I Daniel Aguirre no lehiben'ny zon'olombelona azo antoka maneran-tany ho an'ny Blue Ventures, mitarika ny asa fiarovana ny zon'ny vondrom-piarahamonina hiditra, hampiasa ary hitantana ny tontolo iainana amorontsiraka ary hahazo ny zon'olombelona rehetra ilaina mba hanaovana izany amin'ny fomba maharitra manerana ny firenena any Afrika, Azia ary Amerika Atsimo. Fantaro bebe kokoa momba ny asan'ny Blue Ventures momba ny zon'olombelona azo antoka eto.
